Veel gestelde vragen over het radiolandschap van de toekomst

 

Het Vlaamse radiolandschap bestaat vandaag uit landelijke, ketenradio’s en lokale radio’s. De landelijke zijn publiek (Radio 1, Radio 2, Klara, Studio Brussel, MNM) en commercieel (JOE fm, Qmusic en Nostalgie). De publieke radio’s zenden momenteel ook al digitaal uit. Op 31 december 2017 lopen voor de andere radio’s de vergunningen af. Daarom bereidt de Vlaamse overheid vanaf nu de hervorming naar een digitaal radiolandschap voor. Hieronder leest u in veel gestelde vragen wat Mediaminister Sven Gatz wil veranderen, hoe en waarom.

 

Wat zijn de 4 belangrijkste hervormingen van het radiolandschap?

1. We verlengen de erkenning van de landelijke commerciële radio’s (Qmusic, Joe FM en Nostalgie) met vier jaar op voorwaarde dat zij ten laatste op 1 september 2018 uitzenden op DAB+. Tegen die datum moeten ook  de radiozenders van de publieke omroep (de VRT-zenders Radio 1, Radio 2, Klara, Studio Brussel, MNM) op DAB+ zitten.

2. We creëren een nieuwe categorie commerciële radio’s (zogenaamde Netwerkradio’s) rond stedelijke gebieden. Daarmee willen we de luisteraars een grotere keuzevrijheid aan zenders geven.  Wanneer deze radio’s op termijn de overstap maken naar digitale uitzendingen, kunnen ook zij landelijk beluisterd worden.

3. Er komen 4 nieuwe commerciële radio’s bij. Elk van deze radio’s zal meer dan 50% van de inwoners van Vlaanderen en Brussel bereiken. Ze zullen met een gevarieerde programmatie en een verscheiden doelpubliek de luisteraar meer keuze bieden.

4. We willen de ketenvorming in het radiolandschap, die aanleiding geeft tot een verschraling van het radioaanbod, stoppen. Vandaag zijn er nog 105 verschillende écht lokale radiostations. De andere lokale radiofrequenties zijn in handen gekomen van zogenaamde ketenradio’s zonder lokale binding of programmatie.

5. We maken het lokale radiolandschap leefbaarder door 1 tot maximaal 3 radiofrequenties te bundelen in een pakket per lokale radio. Deze nieuwe lokale radio’s krijgen op die manier een groter potentieel luisterpubliek en kunnen ook meer advertentie-inkomsten aanboren. Zo maken we de lokale radio’s sterker. Het nieuwe frequentieplan zal 124 lokale radiostations mogelijk maken.

 

Vragen over DAB+

 

Zal FM verdwijnen?

Niet onmiddellijk, zeker niet voor lokale radio’s. Voor landelijke radio’s, zowel de commerciële als de publieke, versnellen we de omschakeling naar digitale radio. In veel Europese landen is die omschakeling al langer bezig en verder gevorderd. Toch zullen we nog lange tijd zowel digitaal als via FM onze favoriete landelijke radio kunnen beluisteren. Over zes tot acht jaar zullen deze zenders hoofdzakelijk worden beluisterd via de kabel, het internet of via digitale zendfrequenties op DAB+. De overheid zal vooral die laatste vorm van digitale radio stimuleren.

 

Wat is DAB+?

DAB staat voor Digital Audio Broadcasting, digitale radio via de ether zeg maar. DAB komt dus op dezelfde manier gratis je radiotoestel binnen als FM. DAB+ is een sterk verbeterde versie van DAB. Voor internet (mobiel of vast) of kabelradio heb je altijd abonnementskosten bij een dienstverlener. Maar DAB+ heeft veel voordelen tegenover FM. De kwaliteit is beter. DAB+ is veel minder storingsgevoelig dan FM. En vooral: de FM-band zit vandaag vol. Via DAB+ kunnen er gemakkelijk meer radiozenders bij komen.

 

De meeste mensen hebben toch al vast en mobiel internet. Waarom moeten we omschakelen naar een nieuwe technologie?

Vandaag biedt internet niet dezelfde zekerheid als DAB+. Als een radio die via een website uitzendt ineens een massale toestroom van luisteraars te verwerken krijgt, crasht de site. Mobiel internet heeft vandaag ook nog onvoldoende capaciteit om op elk moment grote radiostreams door te geven. En zoals al gezegd, voor internet of mobiel dataverkeer moet je betalen, DAB+ is gratis. Maar als je thuis gewoon radio wil luisteren via de kabel of je tablet of computer, zal je dat ook na de omschakeling naar DAB+ nog kunnen doen.

 

Wanneer precies gebeurt die omschakeling naar DAB+?

We mikken op 2022. We zetten een stappenplan in werking. We willen tegen 2022 de Vlamingen voor de helft van de tijd naar digitale radio laten luisteren via de verschillende digitale technologieën. Het is dus niet het jaar dat beslissend zal zijn, maar de opmars van het digitaal naar radio luisteren dat telt: als de helft van de luisterduur digitaal is, kan volgens specialisten zo’n 80% van de bevolking via een radiotoestel in huis of in de auto naar DAB+ luisteren. In dat stappenplan zullen we overleg plegen met sleutelsectoren om de DAB+-technologie te stimuleren. Ook om de radioluisteraars naar DAB+ toe te leiden, komen er de komende jaren sensibiliseringscampagnes.

 

Welke sleutelsectoren zijn bij de omschakeling van belang?

De sector van de elektrohandelszaken en de autosector bijvoorbeeld. Want er wordt vandaag vooral nog in de auto naar FM geluisterd. We willen de autoconstructeurs ertoe aanzetten om de DAB+-technologie in de wagens in te bouwen.

 

Hoe krijgen we DAB+ in onze autoradio?

Om ervoor te zorgen dat iedereen op elk moment naar DAB+ kan luisteren zullen we overleggen en afspraken maken met de automobielsector. Nieuwe auto’s moeten standaard uitgerust worden met een DAB+ radio. Sommige automerken doen dit vandaag al, bij andere is het nog een optie. Voor de vervanging van FM-radio’s in het bestaande wagenpark, willen we een betaalbaar alternatief.

 

Waar vind ik een DAB+-toestel?

Die vind je vandaag al in een gewone elektrozaak die radio’s verkoopt. Er bestaan verschillende soorten toestellen, ook radio’s die toelaten zowel via FM als via DAB+ naar radiozenders te luisteren. Een DAB+-toestel kan je kopen voor 30 tot 50 euro. De hervorming van het radiolandschap die DAB+ met zich meebrengt, zal dus lang niet zo duur zijn voor de consument als bijvoorbeeld de omschakeling van zwartwit- naar kleurentelevisie.

 

Zullen alle radiozenders wel op DAB+ te beluisteren zijn?

Ook de radiozenders, behalve de lokale, moeten zich voorbereiden. De vergunningen voor de landelijke commerciële zenders werden verlengd met vier jaar op voorwaarde dat ze die omschakeling naar DAB+ voorbereiden en uitvoeren. De private landelijke zenders (JOE fm, Qmusic en Nostalgie) zullen ten laatste vanaf 1 september 2018 op DAB+ uitzenden. Q en JOE zitten intussen al op DAB+.

De publieke zenders van de VRT (Radio 1, Radio 2, Klara, Studio Brussel en MNM) zenden al digitaal uit en zijn binnenkort ook beschikbaar op DAB+.

 

Zullen er dankzij die DAB+-technologie dan meer Vlaamse zenders bijkomen?

Dat is de bedoeling. Vlaanderen heeft nu al een kwalitatief goed en divers radiolandschap, met publieke en private landelijke radio’s, een aantal zogenaamde ketenradio’s en vele lokale radiozenders.

 

Vragen over de lokale radio

 

Blijven de lokale radio’s op FM?

De lokale radio’s blijven de komende jaren via FM uitzenden. We willen van de vernieuwing van de erkenningen gebruik maken om sterkere lokale radio’s tot stand te brengen en een diverser palet van landelijke private radio’s. Daarom zullen we nog een vier commerciële radio’s toelaten, die zich tussen de landelijke en de lokale situeren, de commerciële netwerkradio’s met een voornamelijk stedelijke dekking en een bereik van ongeveer de helft van de bevolking. Zij zullen eerst via FM uitzenden maar we willen ze bij de omschakeling naar DAB+ mee met de andere landelijke radio’s digitaal laten uitzenden. Daardoor krijgen ze vanaf dan ook een volledig landelijke dekking. De huidige ketenradio’s zullen verdwijnen.

 

Op welke manier zullen de lokale radio’s worden versterkt?

Lokale radio’s hebben een belangrijke verbindende rol in het gemeenschapsleven. Lokale radio’s zullen nog steeds een lokale verankering hebben, maar deze verankering hoeft niet meer beperkt te blijven tot één gemeente. Ook in de centrumsteden is de aanwezigheid van lokale radio belangrijk, daarom voorziet het nieuwe frequentieplan minstens 2 lokale radio’s per centrumstad.

Daarnaast is een eigen invulling van het omroepprogramma mogelijk waardoor lokale radio’s meer inhoudelijke vrijheid hebben. Met de verbindende opdracht en met de mogelijkheid van de lokale radio’s om te kiezen voor een specifiek profiel of een specifieke thematische invulling, kan een lokale radio ook kiezen voor een niet-commercieel profiel of bijvoorbeeld inzetten op zendtijd die grotendeels bestaat uit informatie, cultuur, educatie en burgerparticipatie.

Dankzij het toewijzen van (maximaal 2) pakketten van 1 tot 3 frequenties hebben lokale radio’s meer zendcomfort, potentieel meer luisteraars en meer reclame-inkomsten.

 

Vragen over de nieuwe commerciële radio’s met stedelijke dekking/netwerkradio’s

 

Hoe zullen die commerciële netwerkradio’s er meer precies uitzien?

We roepen deze nieuwe categorie radio’s in het leven om ons radiolandschap sterker en diverser te maken, zo snel mogelijk, dus al vóór de omschakeling naar DAB+. We mikken op vier doelgroepradio’s. Via de FM-band zullen we hen een voornamelijk stedelijke dekking van meer dan de helft van het luisterbereik in Vlaanderen geven. Als ze mee omschakelen naar DAB+, krijgen ze per definitie een landelijke dekking.

De nieuwe commerciële radiozenders moeten op professionele wijze werken en al verworven media-ervaring kunnen voorleggen. Met hun programmatie moeten ze zich toespitsen op welomschreven profielen: een zender met Vlaamse en Nederlandstalige muziek bijvoorbeeld,  een nieuws- en informatiezender en genre- of themaradio. Ze krijgen een erkenning voor negen jaar. Private mediagroepen kunnen voor niet meer dan één netwerkradio en één landelijke radio tegelijk een vergunning krijgen.

 

Hoe is de procedure verlopen voor de selectie van de nieuwe commerciële zenders met voornamelijk stedelijke dekking (netwerkradio’s: (S-Radio, VBRO, HIT!, Stadsradio Vlaanderen)?

Tussen 16 mei 2017 en 14 juni 2017 konden kandidaat-netwerkradio’s – een dossier indienen om een erkenning te bekomen. Elke kandidaat-radio maakte evenveel kans op een erkenning voor het gekozen frequentiepakket.

Het Departement Cultuur, Jeugd en Media (CJM) beoordeelde de kandidaten op basis van de diverse kwalificatiecriteria zoals vermeld in het procedurebesluit: invulling format, media-ervaring, financieel, businessplan, technisch en een specifieke bepaling volgens de volgende types van netwerkprofielen: generalistisch (pakket 1), Vlaams/Nederlandstalig (pakket 2) en andere (pakket 3 en 4). Het procedurebesluit regelde ook het gewicht dat aan elk van de te toetsen criteria wordt toegekend.

De 4 erkende netwerkradio-omroeporganisaties zijn diegenen die na beoordeling door het Departement CJM aan de hand van de aanvullende kwalificatiecriteria uit het procedurebesluit de hoogste score behaalden voor het frequentiepakket waarvoor zij een aanvraag hadden ingediend.

De jury bestond uit 6 personen. Het zijn mensen die zowel via interne mobiliteit als extern door het departement aangeworven werden in het voorjaar en die gerecruteerd werden op basis van een specifiek functieprofiel voor deze erkenningsronde. Zo werd tijdens de selectie bijvoorbeeld ook gekeken naar affiniteit met de aanvullende kwalificatiecriteria zoals die in het besluit en het decreet waren ingeschreven.

 

Hoeveel hebben er een kandidatuur ingediend om als nieuwe commerciële radio te kunnen starten ?

In totaal waren er 10 kandidaten, die indienden voor 14 kandidaturen. Zie: https://cjsm.be/media/sites/cjsm.media/files/public/ontvankelijk_netwerkradio-omroeperganisatie.pdf

 

Wie maakte deel uit van de jury? Op welke manier werden de dossiers beoordeeld?

De jury bestond uit de dossierbehandelaars van het Departement CJM.

Het procedurebesluit en het bijhorende verslag aan de Vlaamse regering hebben de wijze bepaald waarop de dossierbehandelaars van het Departement CJM de dossiers inhoudelijk en kwalitatief toetsten.

Elk criterium werd door de dossierbehandelaars de voorbije maanden vooraf onderzocht. De score volgt uit het gewicht zoals in de artikelen van het besluit werd vastgelegd.

De gevolgde werkwijze kan worden opgedeeld in twee fases. In een eerste fase wordt elk dossier in detail gelezen, bestudeerd en definitief beoordeeld in een eindbeoordeling. In een tweede fase wordt die gemotiveerde eindbeoordeling gedetailleerd gelezen door een controleur. De controleur zorgt er in een tweede fase voor dat er geen interpretatieverschillen zijn in de strengheid van de score en de motivering.

De werkwijze voor de beoordeling wordt uitvoerig beschreven in een document dat als bijlage werd toegevoegd aan het erkenningsbesluit en te raadplegen is via: https://cjsm.be/media/themas/mediadecreet/radio-erkenningen

 

Welke nieuwe commerciële radiozenders komen erbij?

  • S-Radio (SBS Media) wordt een zender voor een algemeen publiek. Deze zender zal 24 uur per dag, zeven op zeven dagen uitzenden. Muziek wordt afgewisseld met nieuws, informatie en entertainment. S-Radio wil sterk inzetten op interactiviteit met de luisteraars en zal een ruim aanbod van allerlei muzikale genres uitzenden.
  • VBRO (Vrije Brugse Radio Omroep) zal zich onderscheiden als een radio met een Nederlandstalig en Vlaams profiel. VBRO heeft de ambitie om Vlaamse artiesten en in het bijzonder Vlaamse populaire muziek een volwaardige plaats te bezorgen in het muzikale cultuurlandschap. De zender brengt ook programma’s met aandacht voor: (straat)theater, kunst, musical, cabaret, stand-up-comedy, film, literatuur, … VBRO wil dicht bij de luisteraars staan en initiatieven nemen gericht op gemeenschapsvorming.
  • HIT! (CFM) wordt een zender die zich richt naar een voornamelijk vrouwelijke publiek. Vrouwelijke rolmodellen zullen bij HIT! sterk aan bod komen. De zender richt zich op de leefwereld en interesses van actieve (stedelijke) vrouwen en hun gezinnen. HIT! zal samenwerken met toonaangevende magazines als Flair.
  • Stadsradio Vlaanderen (BG-Consulting) wil de brug slaan tussen de lokale radio en de landelijke. Een eigen nieuwsdienst zal sterk inzetten op lokale invalshoeken in het ontvangstgebied, met bijvoorbeeld niet alleen algemene journaals maar ook elk uur provinciaal en stedelijk nieuws. De zender wil zich ook laten opmerken met live-uitzendingen en als organisator van evenementen.

Alle vier de nu erkende commerciële radio’s dienen een vergunning aan te vragen bij de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) om in 2018 in de ether te kunnen gaan.
 

Wat met de radio’s zoals TOPradio die geen erkenning meer krijgen? Kunnen die straks niet meer beluisterd worden?

Kandidaat netwerkradio’s die geen FM-erkenning hebben gekregen kunnen zelf beslissen of ze voor een digitale radio (online en/of DAB+) kiezen. Met andere woorden, het komt aan de radiozenders zelf toe of ze hun project digitaal uitzenden. TOPradio zendt op dit moment al digitaal uit.

 

Waarom kunnen de nieuwe commerciële radiozenders niet over heel Vlaanderen worden beluisterd?

Het Vlaamse radiolandschap bestaat vandaag uit landelijke zenders, ketenradio’s en lokale radio’s. De landelijke radio’s zijn de publieke zenders van de VRT (Radio 1, Radio 2, Klara, Studio Brussel, MNM) en de commerciële (Joe FM, Q-music en Nostalgie). Allemaal zenden ze uit via de FM-band. Die zit vandaag (over)vol en biedt amper plaats voor nieuwe spelers. Een extra 4e landelijke FM-zender is niet mogelijk. Dat was ook de conclusie van een uitvoerig onderzoek door het Departement CJM en de Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) in 2016.

FM frequenties zijn een schaars goed. Op 31 december 2017 lopen de erkenningen voor de lokale radio’s af. We hebben van dit moment gebruik gemaakt om het landschap te hervormen en nu reeds meer keuze aan zenders mogelijk te maken.

Verregaande ketenvorming heeft tot een verschraling van het lokale aanbod geleid. Vandaag zijn er nog 105 verschillende écht lokale radiostations. Het nieuwe frequentieplan voorziet in 124 lokale radiostations. Er is dus plaats voor meer lokale radiozenders. Daarnaast werden met de overige lokale frequenties 4 pakketten samengesteld voor de nieuwe commerciële radio’s. Met het creëren van deze zenders rond stedelijke gebieden verhogen we nu al de diversiteit in het radiolandschap. Elk van deze radio’s zal meer dan 50% van de inwoners van Vlaanderen en Brussel bereiken.

Ze kunnen nu zelf al beslissen om ook over te schakelen naar digitale radio (online en/of DAB+),  die steeds meer beluisterd wordt in heel Vlaanderen.

Via digitale radio kunnen er op termijn ook makkelijk nog meer radiozenders bij komen.

 

Wanneer gaan de nieuwe commerciële radiozenders in de ether?

De erkenningen gaan in op 1 januari 2018. Vooraleer de zenders in de ether kunnen, moeten de aanvragers de nodige zendvergunningen bekomen bij de VRM. De vergunningen kunnen ze vanaf het moment van de erkenning al aanvragen.

Het decreet geeft de netwerkzenders een jaar de tijd om met de uitzendingen van start te gaan. In de loop van 2018 zullen ze dus te beluisteren zijn.

 

TOPradio heeft als ketenradio al een lange ervaring. Hoe kan het dat deze leefbare ketenradio géén erkenning kreeg als nieuwe commerciële radiozender?

Ik heb begrip voor de ontgoocheling.  Alle ketenradio’s hebben een faire kans gekregen, maar het was duidelijk dat niet iedereen er in de nieuwe ronde kon bij zijn.

De redenen waarom een bepaald station niet bij de vier uitverkorenen is, zijn alleen te vinden in de kwaliteit van het aanvraagdossier en  de beoordeling ervan door het Departement CJM. De beoordeling en scores op de criteria zijn weer te vinden in een motivering per netwerk: Klik hier.

Iedereen heeft dus een eerlijke kans gekregen en het is normaal dat een radiolandschap op middellange termijn evolueert en verandert.